Nguyễn Vinh Quang
Với giáo dục hiện tại, nghe đâu chỉ có các ĐH tinh hoa (nghiên cứu) mới đáp ứng một phần nhân lực cho nền kinh tế tri thức và sáng tạo.
Bằng ý thức “cởi mở, khoáng đạt, không thành kiến, sẵn sàng hấp thụ cái mới và phá vỡ những rào cản” ĐH sáng tạo là cây cầu lấp khoảng cách giữa các học viện và doanh nghiệp, sản sinh ra những sinh viên tốt nghiệp có kỹ năng hợp hơn với những nhu cầu của kỹ nghệ và kinh dinh.
Chủ đề sáng tạo phải tạo được sự lan tỏa và thấm vào quờ các hoạt động của trường. Giáo sư Nguyễn Lộc, Viện phó Viện khoa học giáo dục Việt Nam cho rằng các trường muốn phát triển theo mô hình ĐH sáng tạo cần phải có những đổi mới trong 3 vấn đề: nghiên cứu, dạy và học và chuyển giao tri thức.
Giúp giảm đi sự tốn kém thường gặp đối với các trường ĐH nghiên cứu trước đây. Việc chuyển giao tri thức được ví “như là một trò chơi, trong thời gian đó quả bóng chuyển di liên tục giữa các cầu thủ, và trong thời gian đó các cầu thủ phải hiệp tác mới có thể giành được chiến thắng”.
Nhiều chuyên gia cho rằng ĐH sáng tạo là một mô hình rất mới. Nói đơn giản, ĐH sáng tạo là nơi tập trung những con người có tư duy sáng tạo, từ những tư duy sáng tạo này nó sẽ tạo nên một năng lực mạnh mẽ, để hình thành một trường ĐH sáng tạo có vị thế vững trong khu vực.
Giả dụ tài chính của mô hình ĐH nghiên cứu cốt tử do quốc gia cấp và một phần từ các tập đoàn, nhà đầu tư thì ở ĐH sáng tạo, ngân sách được huy động từ nhiều nguồn (từ các hoạt động đổi mới sáng tạo), quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ cho đổi mới sáng tạo.
Nó phát xuất từ sự hợp tác giữa các trường ĐH với các doanh nghiệp trong việc gắn liền nghiên cứu khoa học và thực tiễn sản xuất. Để đưa các trường này vào quỹ đạo phát triển ĐH nghiên cứu thì việc đầu tư phát triển nghiên cứu khoa học trong trường là yêu cầu không thể thiếu. Việc đầu tư cho các trường ĐH nghiên cứu lại hết sức tốn kém, các nước đang phát triển như chúng ta rất khó có thể hình thành được những ĐH nghiên cứu thực sự.
Tuy nhiên, với sự đổi thay mạnh mẽ của nền kinh tế tầng lớp, việc ứng dụng mô hình này vào chương trình đào tạo ở bậc ĐH của nước ta là cấp thiết. Ngay cả Ấn Độ cũng định hướng giai đoạn 2010-2020 là “thập kỷ đổi mới sáng tạo quốc gia” và tháng 4 vừa qua, Chính phủ nước này đã duyệt y kế hoạch thành lập 14 trường ĐH sáng tạo.
Với chương trình đào tạo mềm, mô hình ĐH sáng tạo có thể phát huy tác dụng hăng hái trong mối quan hệ về giáo dục và đào tạo được quy định trong Luật Giáo dục ĐH. Bộ chỉ quy định và kiểm soát chuẩn đầu ra. Mường tượng về mô hình ĐH sáng tạo x Theo các chuyên gia, mô hình ĐH sáng tạo bản chất cũng là ĐH nghiên cứu nhưng đầu tư ở mức độ thấp hơn Theo các chuyên gia, mô hình ĐH sáng tạo ra đời tại Phần Lan, sau đó được nhân rộng ra các nước Mỹ, Anh và châu Âu.
ĐH sáng tạo thu dụng người tài hoa theo các tiêu chí tuyển phi truyền thống, coi trọng khả năng giải quyết vấn đề, tính sáng tạo, kết quả hoạt động thực tại. Với chương trình đào tạo mềm, mô hình ĐH sáng tạo có thể phát huy tác dụng hăng hái trong mối quan hệ về GD&ĐT được quy định trong Luật Giáo dục ĐH
Khi Luật Giáo dục ĐH được vận dụng vào thực tế, các trường được tự chủ tuyển lựa chương trình đào tạo, không theo chương trình khung như trước đây.
Do đó, mô hình giáo dục ĐH sáng tạo, mô hình giáo dục ĐH trong kỷ nguyên mới cần phải gắn việc đẩy mạnh hiệp tác giữa các cơ sở giáo dục với cơ sở nghiên cứu khoa học, gắn nhà trường với doanh nghiệp để tạo ra tri thức, công nghệ, giải pháp mới, góp phần phát triển kinh tế tầng lớp.
Trong đó, các trường ĐH sáng tạo không coi mình là nguồn độc nhất vô nhị tạo ra phát minh và sáng tạo mà phải lóng đối tác chiến lược, tương tác chặt đẹp với các nhà sản xuất kiến thức khác. Mô hình ĐH sáng tạo mà bản tính cũng là ĐH nghiên cứu nhưng đầu tư ở mức độ thấp hơn (nhờ vào nền móng công nghệ thông tin cũng như sự phát triển của khoa học công nghệ như sử dụng các thư viện điện tử, san sớt các nguồn tài nguyên, tạo điều kiện kết nối qua Internet).
Mô hình này là một khái niệm còn khá mới mẻ trong hệ thống giáo dục Việt Nam hiện giờ. ĐH sáng tạo được hình thành và phát triển do nhu cầu đổi mới giáo dục ĐH để đáp ứng nguồn nhân công cho nền kinh tế tri thức, mở mang phương thức đào tạo mới. Việc xây dựng các trường ĐH của nước ta để trở nên những ĐH đào tạo đa ngành, theo hướng vận dụng, cũng như củng cố chất lượng đào tạo kỹ thuật viên tại các trường ĐH, CĐ hiện thời không gặp nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, việc phát triển các trường ĐH theo định hướng nghiên cứu là một thử thách rất lớn. Mô hình ĐH sáng tạo nhằm đổi mới và tăng trưởng giáo dục ĐH Việt Nam, góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy, quản lý; tăng khả năng gắn kết với doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ, cuốn đầu tư, hình thành các kết liên giữa ĐH và doanh nghiệp; tăng cường hội nhập quốc tế để ngành GD Việt Nam mau chóng đạt chuẩn khu vực và quốc tế trong đào tạo.
“ĐH sáng tạo” được hình thành cùng với sự ra đời ĐH Aolto năm 2010 tại thủ đô Helsinki là kết quả của việc sát nhập tình nguyện của 3 ĐH lớn và lâu đời của Phần Lan trong các ngành thiết kế, công nghệ và kinh dinh.
Các chuyên gia cho rằng ĐH sáng tạo được xem như hình mẫu cho ĐH tinh hoa trong thời đại công nghệ thông tin và kinh tế kiến thức. Về dạy và học, các trường phải thực hành bước nhảy từ đào tạo chuyên gia về môn học sang đào tạo người lao động có chuyên môn nghề nghiệp. Điều kiện để hình thành ĐH sáng tạo Muốn phát triển theo mô hình ĐH sáng tạo cần phải có những đổi mới trong 3 vấn đề: nghiên cứu, dạy và học và chuyển giao kiến thức Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng – Hiệu trưởng Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, để đích thực là một trường ĐH sáng tạo, thì đòi hỏi những chủ thể của trường như lãnh đạo, giảng sư, đay nghiến, học sinh - sinh viên, đều là những con người có tư duy sáng tạo.
Điểm trội ở ĐH sáng tạo chính là phát triển cơ sở hạ tầng trên nền móng công nghệ thông tin, không cần đầu tư nhiều vào phòng ốc, phòng thí nghiệm, thay vào đó tập kết cho phát triển thư viện số, giảng đường ảo, liên kết với các ĐH khác cùng san sớt cơ sở hạ tầng. Do vậy, mô hình này có thể rất thích ứng với nước ta khi muốn phát triển các ĐH nghiên cứu.
Lâu nay chúng ta chỉ có ĐH nghiên cứu, ĐH theo hướng ứng dụng, các trường CĐ đào tạo nghề.
Để gia tăng nguồn nhân lực cho cuộc cách mệnh phát triển tri thức và sáng tạo, giáo dục ĐH đương đại cần chuyển từ giáo dục ĐH cho đại chúng thành giáo dục ĐH sáng tạo cho đại chúng.
Một nhóm nghiên cứu gồm các hiệu trưởng, giáo sư đầu ngành và lãnh đạo các công ty Phần Lan đã liên kết những trường ĐH hàng đầu trên thế giới để xây dựng hình mẫu cho ĐH sáng tạo. Điều này hoàn toàn ngược lại với ĐH nghiên cứu, đốn đầu tư các phòng thí nghiệm, thư viện, phòng ốc, đất đai.
Họ sẽ làm việc trong môi trường tương tác toàn cầu được trang bị bởi những thiết bị công nghệ mới nhất.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét